Những câu chuyện Khải chia sẻ dưới đây là các tình huống Khải tổng hợp từ nhiều khách hàng trong quá trình làm việc, đã thay đổi tên và chi tiết để bảo vệ thông tin cá nhân. Khải kể lại nguyên vẹn cảm xúc, không thêm bớt con số.
Chi phí bệnh nặng tại Việt Nam: 10 năm tích góp, bệnh viện lấy 10 ngày?
Trong 10 năm làm nghề, Khải nhận ra một điều ở Cần Thơ mình: người ta không sợ bệnh, người ta sợ hóa đơn sau đó.
Sáng nay mưa lâm râm, Khải ngồi quán cà phê vợt đầu hẻm đường 3/2. Đối diện là một anh tài xế chạy container tuyến Cần Thơ – Sài Gòn. Tay anh chai sần, giọng vẫn rổn rảng, nhưng mắt đỏ hoe. Anh kể vợ anh ho kéo dài, đi khám ở bệnh viện lớn, bác sĩ nói ung thư phổi giai đoạn 3. Phác đồ thuốc đích, mỗi tháng hơn 110 triệu. BHYT trả được một phần ba, còn lại gia đình tự xoay. Sáu tháng đầu, một gia đình ở Bình Thủy đã phải bán căn nhà nhỏ để dành mười mấy năm.
Khải kể chuyện này không phải để hù anh chị. Khải kể vì Khải gặp rất thường xuyên. Và nếu anh chị đang có nhà, có sổ tiết kiệm vài trăm triệu, Khải mong anh chị đọc hết bài này. Vì con số nó không nói dối.
Chi phí bệnh nặng tại Việt Nam hiện nay là bao nhiêu?
Trong 10 năm làm nghề, Khải thấy điểm chung của những gia đình kiệt quệ vì bệnh: họ đều không biết trước con số thật.
Ở Việt Nam mình, bốn nhóm rút tiền nhanh nhất là ung thư, đột quỵ, tim mạch và suy thận mạn. Không phải vì thuốc đắt nhất thế giới, mà vì điều trị kéo dài, và BHYT chỉ trả phần nền.
Khải sẽ bóc từng nhóm bằng số tiền cụ thể, để anh chị tự nhân lên theo năm. Chỉ khi nhân lên, mình mới hiểu vì sao người ta nói “10 năm tích góp, bệnh viện lấy 10 ngày”.
Chi phí điều trị ung thư bao nhiêu tiền một năm?
Đây là câu Khải được hỏi nhiều nhất khi ngồi ở Ninh Kiều.
Theo thống kê Bộ Y tế, chi phí trung bình một năm cho một bệnh nhân ung thư khoảng 176 triệu đồng, bao gồm thuốc, xét nghiệm, nằm viện. Nghe 176 triệu, nhiều anh chị nghĩ “ráng được”. Nhưng đó là trung bình.
Thực tế Khải gặp, ung thư phổi, gan, đại tràng dùng thuốc đích hoặc miễn dịch, một tháng 80 đến 120 triệu là bình thường. Như gia đình anh tài xế kể trên, hơn 110 triệu một tháng. Nhân 12 tháng là hơn 1,3 tỷ. Một căn nhà ở Ô Môn bây giờ cũng tầm đó. Nghĩa là một năm thuốc bằng nguyên căn nhà.
Chưa kể tiền đi lại Sài Gòn, tiền người nuôi, tiền xét nghiệm gen 7 đến 15 triệu một lần. Trong 10 năm làm nghề, Khải nhận ra, bệnh nhân ung thư không chỉ tốn tiền thuốc, mà tốn tiền chờ đợi, tốn tiền hy vọng.
BHYT là cái phao cứu sinh, không phải con thuyền đưa anh chị về bờ. Nó trả theo danh mục. Thuốc đích phần lớn nằm ngoài.
Chi phí đột quỵ từ cấp cứu đến phục hồi
Đột quỵ thì nhanh, không báo trước. Khải có người quen ở Phong Điền, đang ăn sáng tự nhiên méo miệng, chở thẳng lên viện.
Chi phí điều trị đột quỵ sẽ dao động từ 10.000.000 đến 50.000.000 đồng hoặc có thể cao hơn, đó mới chỉ là giai đoạn cấp cứu. Nếu tiêm thuốc tiêu sợi huyết trong giờ vàng, riêng tiền thuốc đã 20 đến 30 triệu một mũi, BHYT không trả hết.
Sau đó là phục hồi. Nằm viện 10 đến 15 ngày, rồi vật lý trị liệu 3 đến 6 tháng. Mỗi tháng tập ở Cần Thơ tốn 5 đến 8 triệu, chưa tính người nhà nghỉ làm để chăm.
Khải tính nhanh: cấp cứu 30 triệu + nằm viện 20 triệu + phục hồi 6 tháng x 7 triệu = khoảng 92 triệu. Đó là ca nhẹ. Ca nặng phải mở sọ, nằm hồi sức, hóa đơn 200 đến 300 triệu Khải gặp rất thường xuyên.
Và đột quỵ không chỉ lấy tiền một lần. Nó lấy luôn thu nhập của cả hai vợ chồng.
Chi phí chạy thận 1 tháng có BHYT và không BHYT
Đây là cuộc bào mòn âm thầm nhất. Khải gặp nhiều cô chú ở Thốt Nốt chạy thận cả chục năm.
Mỗi lần chạy thận nhân tạo trung bình từ 700.000 đến 1.200.000 đồng. Nếu có BHYT đúng tuyến, người bệnh vẫn phải đóng thêm khoảng 150.000 đến 450.000 đồng một lần. Một tuần 3 lần, một tháng 12 đến 13 lần.
Nhân lên, dù có bảo hiểm, anh chị vẫn tốn 10 đến 15 triệu mỗi tháng. Một năm là 120 đến 180 triệu. Mười năm là 1,2 đến 1,8 tỷ.
Nếu chạy dịch vụ ngoài hoặc không có BHYT, chi phí chạy thận 1 tháng có thể lên 18 đến 25 triệu, vì tiền quả lọc, thuốc tạo máu, xét nghiệm. Trong 10 năm làm nghề, Khải nhận ra, suy thận không giết nhanh, nó rút cạn từ từ, đều đặn như tiền góp ngân hàng.
Tim mạch và những hóa đơn không báo trước
Khải gộp tim mạch vào đây vì miền Tây mình bệnh này nhiều.
Can thiệp đặt stent mạch vành bây giờ phổ biến từ 30 đến 90 triệu đồng một lần. Phẫu thuật bắc cầu, thay van tim thì lên tới 120 đến 250 triệu đồng một ca, chưa gồm hồi sức.
Một chú ở Ninh Kiều Khải từng hỗ trợ, đặt 2 stent hết hơn 160 triệu, BHYT trả khoảng một phần ba. Chú nói vui: “Tim chú giờ mắc hơn chiếc SH.”
Ba niềm tin khiến người Việt mình dễ gãy
Trong 10 năm làm nghề, Khải nghe hoài ba câu này ở chợ An Khánh, Cái Khế.
Thứ nhất, “có BHYT là đủ rồi”. Khải thương BHYT lắm. Nhưng nó trả phần nền thôi. Phần chênh lệch công nghệ cao, thuốc tốt, mình tự trả. Và phần tự trả mới là phần lớn.
Thứ hai, “nhà có sổ tiết kiệm 500 triệu, lo được”. 500 triệu chia cho 176 triệu một năm ung thư thì được chưa tới 3 năm. Mà ung thư bây giờ sống 5 năm, 10 năm nếu có thuốc tốt. Tiết kiệm là để cho con học, để dưỡng già, không phải để đốt trong bệnh viện.
Thứ ba, “trời kêu ai nấy dạ”. Khải không cãi. Nhưng bệnh nặng không hỏi anh chị có bao nhiêu tiền, nó chỉ hỏi anh chị đã chuẩn bị chưa. Nó không tới một mình, nó kéo theo mất thu nhập, nợ nần.
Tại sao nhiều gia đình kiệt quệ sau 1 năm
Khảo sát năm 2015 do Viện Nghiên cứu Sức khỏe Toàn cầu George thực hiện, trong đó có Việt Nam, cho thấy 55% bệnh nhân ung thư ở Việt Nam rơi vào cảnh khánh kiệt tài chính sau một năm phát hiện bệnh. 66% phải vay nợ.
Khải tóm gọn bằng 3 lý do Khải thấy mỗi ngày.
Một là BHYT không cover hết. Hai là mất thu nhập kép, người bệnh nghỉ, người chăm nghỉ. Ba là không có quỹ riêng cho bệnh nặng, đụng chuyện là rút tiết kiệm, bán vàng, bán đất.
Giải pháp 3 tầng Khải làm cho chính nhà mình
Khải không khuyên anh chị mua ngay. Khải chỉ chia sẻ cách Khải làm.
Tầng 1 là BHYT bắt buộc. Tầng 2 là bảo hiểm sức khỏe trả viện phí theo hóa đơn. Tầng 3 là bảo hiểm bệnh hiểm nghèo trả tiền mặt một lần, ví dụ 500 triệu, 700 triệu, 1 tỷ.
Trong 10 năm làm nghề, Khải nhận ra tầng 3 là thứ giữ nhà cửa lại. Vì khi bác sĩ nói ung thư, tiền mặt đến tay sau 15-20 ngày, anh chị có thể mua thuốc đích ngoài danh mục, bù lương những tháng nghỉ làm.
Khải tính thử. Một người 35 tuổi ở Cần Thơ, quyền lợi 700 triệu, phí khoảng 1,5 triệu một tháng, một năm tầm 18 triệu. So với chi phí điều trị ung thư bao nhiêu tiền một năm là 176 triệu trung bình, thì phí bảo hiểm chỉ bằng khoảng 10%. So với một tháng thuốc đích hơn 100 triệu, phí một năm chưa bằng 1/5 tháng thuốc.
Khải nói thật, bảo hiểm không làm anh chị hết bệnh. Nó chỉ cho anh chị quyền chọn thuốc tốt mà không phải bán nhà ngay.
Hai câu chuyện đối lập, và cả hai đều không hoàn hảo
Một anh chủ quán ăn ở Cần Thơ Khải từng gặp, nghĩ mình khỏe không cần bảo hiểm. Năm ngoái phát hiện ung thư đại tràng giai đoạn 2. Tám tháng điều trị gần 420 triệu, BHYT trả hơn 100 triệu. Anh phải sang quán, bán miếng đất ở quê. Bệnh ổn, nhưng quán mất, vợ chồng về ở trọ. Anh nói với Khải: “Giá như hồi đó bỏ ra hơn một triệu mỗi tháng, giờ anh còn cái quán.”
Một chị giáo viên ở Cái Răng, khách của Khải từ 2019, có gói bệnh hiểm nghèo 500 triệu. Cuối 2023 chị phát hiện ung thư vú giai đoạn 2. Công ty chi trả 500 triệu sau gần 3 tuần làm hồ sơ. Khải kể thật, 3 tuần đó chị vẫn áp lực, vẫn phải mượn tạm 70 triệu của đồng nghiệp để nhập viện, vì tiền bảo hiểm chưa về kịp. Chị vẫn mất ngủ, vẫn sụt 4 ký vì lo. Nhưng khác biệt là chị không phải bán nhà. Chồng vẫn đi dạy, con vẫn học trường cũ. Chị nói: “Tiền bảo hiểm không làm chị khỏi bệnh, nhưng nó cho chị thời gian để thở.”
Trong 10 năm làm nghề, Khải nhận ra không ai có bảo hiểm mà khỏe re cả. Người có bảo hiểm vẫn khóc, vẫn lo, vẫn mệt. Chỉ là họ không phải ký giấy bán đất trong lúc đang truyền hóa chất.
Đó là sự khác biệt Khải muốn anh chị thấy. Không phải màu hồng, mà là đỡ gãy hơn.
Khải tặng anh chị 2 thứ, không bán gì
Khải không chốt sale qua tin nhắn. Khải chỉ làm hai việc miễn phí cho bà con Cần Thơ.
Một, gửi “Bảng tính chi phí bệnh nặng tại Việt Nam theo thu nhập”. Anh chị điền thu nhập, tiết kiệm, bảng tự tính nếu gặp ung thư, đột quỵ, chạy thận thì trụ được bao lâu.
Hai, Khải dành 20 phút gặp trực tiếp ở quán gần bến Ninh Kiều, phân tích mô hình 3 tầng cho nhà anh chị. Không ép mua, không xin thông tin ngân hàng, không spam.
Anh chị nhắn Khải chữ “TÍNH” để nhận bảng. Nhắn “GẶP” để xếp lịch.
10 năm tích góp, bệnh viện lấy 10 ngày. Khải nghe câu này rất nhiều. Khải không muốn nghe lại từ anh chị.
Mình ở miền Tây, làm mười đồng dành chín đồng. Chuẩn bị sớm một chút, nhẹ đầu hơn rất nhiều. Khải đợi tin nhắn của anh chị.
